Çin’deki tedarikçileri karşılaştıran bir alıcı önce birim fiyatı görür. Karar için ise maliyet fiyatı, yani landed cost önemlidir: bir birimin gümrüklenmiş ve depolanmış olarak kendi mal kabulünüzde durduğunda size maliyeti. Bu iki değer arasında navlun, gümrük vergisi, yerel masraflar, sigorta, kontrol maliyetleri ve haftalarca süren taşıma boyunca malın finansmanı yer alır. Bu yazı, hangi kalemleri kaydetmeniz gerektiğini, gümrük kıymetinin ve ithalat KDV’sinin (Einfuhrumsatzsteuer, EUSt) nasıl doğru türetildiğini ve 40 feetlik bir konteyner için eksiksiz bir hesap örneğinin nasıl göründüğünü gösteriyor.
FOB fiyatı neden yeterli değildir
Şanghay veya Ningbo’dan gelen bir FOB teklifi malı, ihracat gümrüklemesini ve gemiye yüklemeye kadar olan masrafları içerir. Sonrasındaki her şeyi alıcı üstlenir: deniz navlunu, sigorta, boşaltma, gümrükleme, ithalat vergileri ve fabrikaya taşıma. EXW’de buna ek olarak Çin’de teslim alma ve ihracat işlemleri eklenir; DAP’de ise ana taşıma ve yerel masrafların bir kısmı fiyata zaten dahildir. Hangi kuralın hangi maliyetleri kaydırdığını Satın almacılar için Incoterms yazısında ayrıntılı olarak okuyabilirsiniz.
Teklif karşılaştırması açısından bunun anlamı şudur: Birim fiyatı aynı olan iki tedarikçinin maliyet fiyatları, biri iç bölgeden EXW, diğeri limandan FOB teklif ediyorsa çok farklı olabilir. Teklifler ancak aynı tabana, yani mal kabulüne teslim maliyet fiyatına dönüştürüldüğünde karşılaştırılabilir hale gelir.
Maliyet kalemlerine genel bakış
| Maliyet kalemi | Tipik kalemler | FOB’da kim üstlenir | Not |
|---|---|---|---|
| Mal bedeli | birim fiyat, kalıp maliyetleri, ambalaj | alıcı (fatura) | kalıp maliyetleri gümrük kıymetine dahil olabilir |
| Çin’de ön taşıma | teslim alma, ihracat gümrüğü, terminal | satıcı | EXW’de alıcı |
| Ana taşıma | deniz navlunu, ek ücretler, gerekirse sezon (peak season) ek ücretleri | alıcı | oynak, piyasa verilerini takip edin |
| Sigorta | nakliyat sigortası | alıcı | gümrük kıymetine dahil |
| İthalat vergileri | gümrük vergisi, gerekirse anti-damping vergisi | alıcı | gümrük kıymeti üzerinden |
| Varış yerel masrafları | terminal, THC, belgeler, gümrükleme | alıcı | konteyner veya sevkiyat başına sabit maliyetler |
| Son taşıma | limandan fabrikaya kamyon | alıcı | mesafeye bağlı |
| Yan masraflar | kalite kontrolü, banka ücretleri, sertifikalar | alıcı | sıklıkla unutulur |
| Sermaye bağlama | mal ve vergilerin finansmanı | alıcı | ödeme koşullarına ve transit süresine bağlı |
İthalat KDV’si bu listede bilinçli olarak yer almıyor: KDV indirim hakkı olan ve kendisi ithalatçı olan bir şirket için bu bir maliyet unsuru değil, likidite etkisi olan bir geçiş kalemidir. Bu konuda ithalatçının kim olduğunun neden belirleyici olduğunu İthalat KDV’si ve indirim yazısı açıklıyor.
Gümrük kıymetini ve ithalat vergilerini doğru türetin
AB’de gümrük vergisi fatura tutarı üzerinden değil, gümrük kıymeti üzerinden alınır. Gümrük kıymeti esas olarak malın işlem değerine, AB’ye giriş noktasına kadar olan taşıma ve sigorta masraflarının eklenmesiyle bulunur. FOB alımda deniz navlununu ve sigortayı eklersiniz. Alıcının tedarikçiye sağladığı bazı katkılar, örneğin temin edilen kalıplar veya formlar da eklenmesi gerekebilir.
Gümrük vergisi oranı tarife sınıflandırmasından çıkar. Hatalı bir GTİP (Zolltarifnummer), sonradan gelen ek vergi taleplerinin en sık nedenidir. Düzenli olarak ithal edilen sanayi parçalarında bağlayıcı tarife bilgisi (verbindliche Zolltarifauskunft, vZTA) ile güvence sağlamak faydalıdır; bu konuda destek için Gümrük işlemleri sayfamıza göz atabilirsiniz. Ayrıca ürün grubunuz için anti-damping veya telafi edici vergi uygulanıp uygulanmadığını kontrol edin; bunlar maliyet fiyatını herhangi bir navlun dalgalanmasından daha fazla değiştirebilir.
İthalat KDV’sinin matrahı, gümrük kıymeti artı gümrük vergisi ve Almanya’daki ilk varış yerine kadar olan taşıma masraflarıdır. Almanya’da EUSt %19, indirimli orana tabi mallarda %7’dir.
Hesap örneği: sanayi parçalarıyla dolu bir 40HQ
Aşağıdaki değerler bir hesap örneğidir. Varsayımlar: 12.000 gövde parçası, birim alış fiyatı 5,00 USD FOB Şanghay, yani 60.000 USD mal bedeli; döviz kuru varsayım olarak 1 USD = 0,90 €; deniz navlunu, Hamburg için yaklaşık değer olarak 22.10.2026 tarihli Drewry World Container Index Şanghay–Rotterdam seviyesinde (3.632 USD/FEU); sigorta mal bedelinin %0,3’ü; bu örnek için gümrük vergisi oranı %2,7; Hamburg yerel masrafları Forto 2026 3. çeyrek tarifesine göre (liman paketi 495,50 € artı gümrükleme 52,50 €); fabrikaya son taşıma 650 €; sermaye maliyeti yıllık %8; malın yüklemede peşin ödenmesi ve kullanılabilir hale gelene kadar 45 gün (FCL için olağan kapıdan kapıya 38–48 gün içinde).
| Kalem | Hesaplama | Tutar |
|---|---|---|
| FOB mal bedeli | 60.000 USD × 0,90 | 54.000 € |
| Deniz navlunu | 3.632 USD × 0,90 | 3.269 € |
| Nakliyat sigortası | 54.000 €‘nun %0,3’ü | 162 € |
| Gümrük kıymeti | ilk üç satırın toplamı | 57.431 € |
| Gümrük vergisi | 57.431 €‘nun %2,7’si | 1.551 € |
| Hamburg yerel masrafları | 495,50 € + 52,50 € | 548 € |
| Fabrikaya son taşıma | varsayım | 650 € |
| Yükleme öncesi kalite kontrolü | varsayım | 400 € |
| Ödeme banka ücretleri | varsayım | 60 € |
| Malın bağladığı sermaye | 54.000 € × %8 × 45/365 | 533 € |
| Toplam landed cost | 61.173 € | |
| birim başına | 61.173 € / 12.000 | 5,10 € |
Maliyet fiyatı böylece birim başına 4,50 €‘luk dönüştürülmüş FOB fiyatının yaklaşık %13 üzerinde. Bu örnekte ithalat KDV’si yaklaşık 60.127 € (gümrük kıymeti, gümrük vergisi ve fabrikaya kadar taşıma masrafları) üzerinden %19, yani yaklaşık 11.424 € olurdu. KDV indirimi yapılabildiğinde bu bir maliyet unsuru değildir, ancak mahsup edilene kadar finanse edilmesi gerekir; gümrükte bir erteleme hesabı (Aufschubkonto) ile bu süre belirgin biçimde kısaltılabilir.
Duyarlılık analizinin gösterdiği
İlginç olan, birim fiyatı gerçekte hangi ayarların etkilediğidir. Deniz navlunu, armatörlerin 19.10.2026 için duyurduğu ve uygulanması belirsiz olan 4.800 USD/FEU’ya varan FAK seviyelerine çıkarsa, maliyet fiyatı daha yüksek gümrük vergisi dahil yaklaşık 1.080 € veya birim başına yaklaşık 0,09 € artar. Buna karşılık üç puan daha yüksek bir gümrük vergisi oranı 1.700 €‘nun üzerinde maliyet yaratır. Transit süresi on gün uzarsa, bu örnekte finansman maliyetleri yaklaşık 118 € artar. Transit sürelerinin genel planlamaya etkisine ilişkin diğer yazılarımızı Rehber bölümünde bulabilirsiniz.
İthalat kalkülasyonunda tipik hatalar
- Navlun maliyetlerine birim başına değil, yalnızca konteyner başına bakmak. Yarı dolu bir konteyner, birim başına navlun payını iki katına çıkarır. Doluluk oranını CBM hesaplama aracımızla kontrol edin.
- Yerel masrafları unutmak. Almanya’da 40HQ başına 548 € sabittir; parsiyel yükte ise B/L başına ve navlun tonu başına ücretler eklenir ve küçük sevkiyatlarda bunlar ana taşımayı aşabilir.
- Spot navlunları planlama değeri olarak kullanmak. Deniz yolu navlunları Temmuz 2026’daki zirveden sonra düşüş evresinde; armatörler navlunları sefer iptalleriyle (blank sailing) destekliyor. Bütçeler için günlük bir değer yerine bir aralıkla hesap yapın.
- Sigortayı atlamak. Nakliyat sigortası olmadan lojistik firması ve armatör yalnızca kilogram başına yasal sorumluluk sınırları dahilinde sorumludur. Yüksek değerli sanayi parçaları için bu nadiren yeterlidir. Ayrıntıları Nakliyat sigortası sayfamızda bulabilirsiniz.
- Sermaye bağlamayı göz ardı etmek. Siparişte %30 peşinat ve B/L kopyası karşılığında kalan ödeme söz konusuysa, para çoğu zaman yüklemeden haftalar önce bağlanmış olur. Bu durumda üretim süresi de hesaba dahil edilmelidir.
Sürekli bir yönetim aracı olarak landed cost
Tedarikçi seçiminde yapılan tek seferlik bir kalkülasyon yeterli değildir. Navlunlar, döviz kurları ve gümrük vergisi oranları değişir. Ürün veya ürün grubu bazında, sabit parametreler (ambalaj ölçüsü, ağırlık, konteyner başına adet, GTİP) ve üç ayda bir güncellediğiniz değişken parametreler (navlun, kur, sermaye maliyeti) içeren basit bir model kendini kanıtlamıştır. Böylece taşıma modu değişikliğinin, birden fazla tedarikçinin konsolidasyonunun veya yeniden pazarlığın ne zaman kârlı olacağını erkenden görürsünüz. Gümrük süreçlerini Gümrük işlemleri sayfamızda anlatıyoruz.
Şanghay–Hamburg gibi aynı hatta düzenli hacimleri olan ürün grupları için navlun maliyetleri, bir çerçeve sözleşmeyle spot piyasaya göre daha iyi planlanabilir. Maliyet fiyatı bu sayede otomatik olarak düşmez, ancak daha güvenilir hale gelir; satıştaki fiyat kalkülasyonunun ihtiyaç duyduğu da tam olarak budur.
Kontrol listesi
- Teklifleri tek bir tabana (mal kabulüne teslim) dönüştürün.
- Gümrük kıymetini AB sınırına kadar navlun ve sigorta dahil belirleyin.
- GTİP’i kontrol edin ve anti-damping önlemlerini araştırın.
- Yerel masrafları, gümrüklemeyi ve son taşımayı ayrı satırlar olarak tutun.
- Kalite kontrolünü, banka ücretlerini ve sermaye bağlamayı hesaba katın.
- Kendiniz ithalatçıysanız EUSt’yi maliyet olarak değil, ayrı bir likidite kalemi olarak planlayın. Ayrıntıları vergi danışmanınızla veya gümrük idaresiyle netleştirin.
- Navlun varsayımlarını bir aralık olarak girin ve üç ayda bir güncelleyin.
Kalkülasyonunuzun navlun satırı için Navlun teklifi sayfamızda bağlayıcı olmayan bir tahmin alabilirsiniz. Düzenli hacimlerinizi planlanabilir hale getirmek istiyorsanız, bize bir çerçeve sözleşme hakkında danışabilirsiniz.
Kaynaklar
- World Container Index – Drewry (2026-10-22)
- Destination charges Germany, Q3 2026 – Forto
Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki veya vergisel danışmanlığın yerini tutmaz.