Çin’den gelen her teklifte teslim şekli yer alır; çoğu zaman fiyatın yanında üç harf olarak. Satın alma açısından ise bu harfler, navlunu kimin ödeyeceğinden çok daha fazlasını belirler: taşıma riskinin ne zaman geçeceğini, lojistik firmasını kimin seçeceğini, gümrüklemeden kimin sorumlu olacağını ve sonunda kimin ithalatçı sayılacağını. Farklı Incoterms içeren teklifleri bu noktaları değerlendirmeden karşılaştıran, elmayla armudu karşılaştırmış olur. Bu yazı, Çin’den satın almada en sık kullanılan altı Incoterms 2020 kuralını tutarlı biçimde alıcı gözünden ele alıyor.
Incoterms neyi düzenler, neyi düzenlemez
Incoterms üç şeyi düzenler: teslim yerini ve buna bağlı olarak risk geçişini, maliyetlerin paylaşımını ve ihracat ile ithalat gümrüklemesi gibi formalitelerdeki sorumluluğu. Mülkiyetin devrini, ödeme koşullarını veya ayıplardan doğan sorumluluğu düzenlemez. Bu konular satış sözleşmesine aittir. Ayrıca kural her zaman yer ve sürümle birlikte belirtilmelidir; yani yalnızca “FCA” yerine örneğin “FCA Ningbo konteyner terminali, Incoterms 2020” şeklinde.
Tüm kuralların etkileşimli bir özetini Incoterms aracımızda bulabilirsiniz; risk geçişi veya konşimento (Bill of Lading) gibi kavramları Sözlük sayfamız açıklıyor.
Altı kurala genel bakış
| Kural | Taşıma modu | Risk geçişi | Ana taşımayı ödeyen | Çin’de ihracat | AB’de ithalat / EUSt | Alıcı açısından değerlendirme |
|---|---|---|---|---|---|---|
| EXW | tümü | satıcının fabrikasında, yüklenmemiş olarak hazır edildiğinde | alıcı | alıcı | alıcı | maksimum kontrol, ancak ihracat resmi olarak alıcıda |
| FCA | tümü | alıcının belirlediği taşıyıcıya teslimde | alıcı | satıcı | alıcı | konteyner için çoğu zaman en temiz çözüm |
| FOB | yalnızca deniz | yükleme limanında gemiye yüklendiğinde | alıcı | satıcı | alıcı | yaygın, armatörü veya lojistik firmasını alıcı seçer |
| CIF | yalnızca deniz | yükleme limanında gemiye yüklendiğinde | satıcı, asgari sigorta dahil | satıcı | alıcı | rahat, ancak güzergah ve varış limanı masrafları üzerinde az kontrol |
| DAP | tümü | varış yerinde, boşaltmaya hazır olarak | satıcı | satıcı | alıcı | düşük taşıma riski, gümrüklemeyi alıcı yapar |
| DDP | tümü | varış yerinde, boşaltmaya hazır olarak | satıcı | satıcı | satıcı | rahat, ancak ithalatçı rolü ve KDV indirimi satıcıda |
E ve F kuralları: kontrol alıcıda
EXW (Ex Works – İşyerinde teslim). Satıcı malı kendi fabrikasında, yüklemeden hazır eder. Çin’deki ihracat beyannamesi dahil diğer her şey alıcıya aittir. Yabancı bir şirketin bu beyannameyi kendisinin vermesi pratikte neredeyse mümkün değildir. Gerçekte ihracatı yine tedarikçi veya bir hizmet sağlayıcı üstlenir, ancak sorumluluk net biçimde düzenlenmemiş olur. Tedarikçiden teslim almayı kendiniz yönetmek istiyorsanız, teslim yeri satıcının fabrikası olan FCA çoğu zaman daha iyi bir seçimdir. Çin’de organize bir teslim almanın nasıl işlediğini EXW teslim alma hizmet sayfamızda anlatıyoruz.
FCA (Free Carrier – Taşıyıcıya teslim). Satıcı, ihracat gümrüklemesi yapılmış malı alıcının belirlediği taşıyıcıya ya kendi fabrikasında (bu durumda yüklenmiş olarak) ya da örneğin bir konteyner terminali gibi başka bir belirlenmiş yerde teslim eder. Incoterms 2020’den bu yana taraflar, alıcının kendi taşıyıcısına satıcıya yükleme konşimentosu (on board B/L) düzenlemesi talimatını vermesini kararlaştırabilir. Bu, ödeme akreditifle yapıldığında önemlidir.
FOB (Free on Board – Gemide teslim). Risk, mal yükleme limanında gemiye yüklendiğinde geçer. Incoterms 2020’ye göre FOB yalnızca deniz ve iç su yolu taşımacılığı için öngörülmüştür. Yüklemeden günler önce terminale teslim edilen konteynerlerde bir boşluk oluşur: Mal artık satıcının kontrolünde değildir, ancak risk resmi olarak hâlâ ondadır. Buna rağmen FOB, Çin ticaretinde standarttır ve teslim ile terminal masrafları net kararlaştırıldığında pratikte sorunsuz işler.
F kurallarının ortak noktası şudur: Lojistik firmasını alıcı seçer, güzergahı ve transit süresini belirler ve böylece maliyetler, zamanında teslimat ve şeffaflık üzerinde doğrudan etkiye sahip olur.
C kuralları: ödenmiş olması sigortalı olduğu anlamına gelmez
CIF (Cost, Insurance and Freight – Masraflar, sigorta ve navlun) kuralında satıcı, varış limanına kadar deniz navlununu ve bir nakliyat sigortasını öder. Buna rağmen risk, yükleme limanındaki yüklemeyle birlikte alıcıya geçer. Yani denizde oluşan bir hasar sizin hasarınızdır ve yalnızca satıcının yaptırdığı poliçeyle karşılanır. Incoterms 2020’ye göre CIF’te yalnızca belirli adlandırılmış riskleri kapsayan Institute Cargo Clauses (C) asgari teminatı yeterlidir. Sanayi ürünleri için bu çoğu zaman yetmez. Bu nedenle poliçeyi kontrol edin veya kendi nakliyat sigortanızı yaptırın.
İkinci nokta varış limanındaki masraflarla ilgilidir. CIF’te armatörü ve acenteleri satıcı seçer. Almanya’daki liman ve işlem ücretleri, navlun sözleşmesine dahil olmadıkları ölçüde alıcıya aittir ve alıcının seçmediği bir acente tarafından faturalandırılır.
D kuralları: rahat, ancak gümrükte sonuçları var
DAP (Delivered at Place – Belirlenen yerde teslim) kuralında satıcı, örneğin fabrikanız gibi belirlenmiş yere kadar teslim eder ve o noktaya kadar taşıma riskini taşır. İthalat gümrüklemesini, gümrük vergilerini ve ithalat KDV’sini (Einfuhrumsatzsteuer, EUSt) siz üstlenirsiniz. Böylece ithalatçı siz kalırsınız ve koşullar sağlandığında EUSt’yi indirilecek KDV (Vorsteuer) olarak düşebilirsiniz.
DDP (Delivered Duty Paid – Gümrük vergileri ödenmiş olarak teslim) kuralında satıcı ayrıca ithalatı da üstlenir. İthalatçı o olur, gümrük vergisi ve EUSt’yi o borçlanır ve bunun için genellikle AB’de bir kayda ihtiyaç duyar. Alıcı olarak sizin için bu şu anlama gelir: EUSt’den indirim hakkı yalnızca ithalat anında mal üzerinde tasarruf yetkisine sahip olan tarafa aittir (UStAE 15.8). Usulüne uygun yürütülen bir DDP’de adınıza düzenlenmiş bir EUSt makbuzu olmaz. Götürü fiyatlarla “vergiler dahil çift gümrükleme” (Doppelverzollung inklusive Steuern) vaat eden tekliflere karşı dikkatli olun. Bu tür modeller çoğu zaman düşük gösterilmiş gümrük kıymetlerine veya üçüncü kişi ithalatçılara dayanır ve alıcıyı soruşturmalara sürükleyebilir. Ayrıntılar için İthalat KDV’si ve indirim yazımıza bakabilirsiniz. DDP, ancak ithalatçı, gümrük kıymeti ve EUSt belgesi şeffaf ve mevzuata uygun şekilde düzenlendiğinde bir seçenektir. Ayrıntıları vergi danışmanınızla veya gümrük idaresiyle netleştirin.
Kural ne olursa olsun şu geçerlidir: AB’de gümrük kıymeti, AB sınırına kadar olan taşıma ve sigorta masraflarını içerir. Yani bir FOB fiyatı otomatik olarak gümrük vergisi ve EUSt matrahı değildir.
Hesap örneği: FOB teklifi mi, CIF teklifi mi?
İki tedarikçi aynı malı 40 feetlik bir konteyner için teklif ediyor. Tüm değerler açıklama amaçlı varsayımlardır.
Varsayımlar:
- Tedarikçi A: 48.000 USD FOB Şanghay
- Tedarikçi B: 51.200 USD CIF Hamburg
- FOB’da kendi deniz navlununuz: 3.632 USD; piyasa referansı olarak 22.10.2026 tarihli Drewry World Container Index Şanghay–Rotterdam değeri esas alındı, gerçek teklifler farklılık gösterir
- FOB’da tam teminatlı kendi nakliyat sigortanız: varsayım olarak 150 USD
- Kendi lojistik firmanızla Alman limanında gümrükleme dahil masraflar: 548 € (Forto, 2026 3. çeyrek, 40HQ); CIF’te satıcının acentesi üzerinden varsayım olarak 900 €
| Kalem | FOB (Tedarikçi A) | CIF (Tedarikçi B) |
|---|---|---|
| Mal bedeli + deniz navlunu | 48.000 + 3.632 = 51.632 USD | 51.200 USD |
| Sigorta | 150 USD, tam teminat | dahil, asgari teminat ICC (C) |
| Toplam USD | 51.782 USD | 51.200 USD |
| Varış limanı ve gümrükleme | 548 € | 900 € |
Kâğıt üzerinde CIF 582 USD daha ucuz. Buna karşılık 352 € daha yüksek varış limanı masrafları, daha zayıf bir sigorta teminatı ve armatör, sefer ve transit süresi üzerindeki kontrolden vazgeçme söz konusu. Düzenli siparişlerde ve değişen piyasa navlunlarında denge her iki yöne de dönebilir. Belirleyici olan, Çin ithalatında landed cost hesaplama yazısında anlatıldığı gibi tam maliyet fiyatını karşılaştırmanızdır.
Sonuç ve kontrol listesi
Çin’den düzenli sevkiyatı olan sanayi alıcıları için F kuralları, özellikle FCA ve FOB, çoğu zaman en iyi temeldir: Lojistik firması, güzergah ve sigorta üzerindeki kontrol sizde kalır ve ithalatçı siz olursunuz. C ve D kuralları, kendi lojistik kapasiteniz yoksa anlamlı olabilir, ancak sigorta, varış limanı masrafları ve ithalatçı rolünün dikkatle incelenmesini gerektirir.
- Kuralı her zaman yer ve “Incoterms 2020” sürümüyle birlikte belirtin
- Konteyner için FOB yerine FCA’yı değerlendirin
- EXW’yi yalnızca ihracat gümrüklemesi netleşmişse kullanın
- CIF’te sigorta kapsamını ve varış limanı masraflarını kontrol edin
- DDP’de ithalatçıyı, gümrük kıymetini ve EUSt belgesini yazılı olarak netleştirin
- Teklifleri tam maliyet fiyatı üzerinden karşılaştırın
Navlunu FCA veya FOB ile kendiniz yönetmek istiyorsanız, Navlun teklifi sayfamızda Almanya’daki gümrük işlemleri dahil bağlayıcı olmayan bir tahmin alabilirsiniz. Birden fazla tedarikçiden düzenli siparişler için sabit süreçleri ve belirlenmiş irtibat kişisi olan bir çerçeve sözleşme en uygun yapıdır.
Kaynaklar
- World Container Index – Drewry (2026-10-22)
Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki veya vergisel danışmanlığın yerini tutmaz.