Bu sözlük, Çin’den ithalatta tekliflerde, taşıma belgelerinde ve gümrük kararlarında en sık karşılaşılan terimleri açıklar. Hesaplamalar için araçlarımızı ve navlun teklifi hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.
ADSp
ADSp 2017 (Allgemeine Deutsche Spediteurbedingungen), Almanya’da taşıma işleri organizatörleriyle yapılan sözleşmelerde yaygın olarak kullanılan genel koşullardır. Özellikle iş verenin yükümlülüklerini, sorumluluk üst sınırlarını ve rehin haklarını düzenler. SinoLogistik, ADSp 2017’nin güncel sürümü temelinde çalışır.
ATLAS
ATLAS, Alman gümrük idaresinin ithalat, ihracat ve transit beyannameleri için kullandığı bilgi sistemidir. Beyannameler elektronik olarak ATLAS üzerinden verilir; gümrük vergisi ve ithalat KDV’sine ilişkin vergi kararı da bu sistemde oluşturulur.
B/L (konşimento)
Konşimento (bill of lading), deniz yolu taşımacılığının klasik taşıma belgesidir. Armatörün malı teslim aldığını gösterir, taşıma sözleşmesinin kanıtıdır ve orijinal hâliyle malın teslimini talep etme hakkı veren kıymetli evraktır. Orijinal belge veya telex release olmadan armatör malı varış limanında serbest bırakmaz.
Bağlayıcı tarife bilgisi (BTB / vZTA)
Bağlayıcı tarife bilgisi, gümrük idaresinin bir malın tarife sınıflandırmasına ilişkin verdiği karardır. AB’deki tüm gümrük idareleri için bağlayıcıdır ve uygulanacak vergi oranı konusunda hukuki güvenlik sağlar. Almanca’da vZTA olarak adlandırılır.
CBAM
AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması; demir, çelik, alüminyum, çimento, gübre ve hidrojen gibi belirli ürünlerin ithalatını kapsar. Ocak 2026’dan bu yana kesin dönem uygulanmaktadır: İthalatçılar, ürünlere gömülü emisyonları CBAM sertifikalarıyla karşılamak zorundadır.
CBM
CBM (cubic metre), deniz yolu taşımacılığının temel hacim birimi olan metreküptür. Her koli için uzunluk × genişlik × yükseklik metre cinsinden çarpılır ve koli sayısıyla çarpılarak hesaplanır. Gönderinizin hacmini CBM hesaplama aracımızla bulabilirsiniz.
CFS
Container freight station, parsiyel yüklerin konteynere yüklendiği veya konteynerden boşaltıldığı liman ya da iç bölge deposudur. Çin’de LCL mallar buraya teslim edilip konsolide edilir, Avrupa’da ise burada ayrıştırılır. Kullanım için CFS ücreti alınır.
CIF
Cost, Insurance and Freight, yalnızca deniz ve iç su yolu taşımacılığına yönelik bir Incoterms kuralıdır. Satıcı varış limanına kadar navlunu ve asgari sigortayı öder; ancak risk, çıkış limanında mal gemiye yüklendiği anda alıcıya geçer. Konteyner taşımalarında genellikle CIP daha uygundur.
Çift kaynaklı tedarik (dual sourcing)
Çift kaynaklı tedarik, bir parçanın veya malzemenin genellikle farklı lokasyonlardaki iki bağımsız tedarikçiden alınmasıdır. Amaç, tedarik aksaklıklarında veya taşıma sorunlarında tek bir kaynağa bağımlılığı azaltmaktır. Ayrıntılar için Çin–Avrupa çift kaynaklı tedarik rehberine bakın.
D/O (teslim emri)
Delivery order, armatör veya acentesinin varış limanında konteynerin ya da parsiyel gönderinin teslim alınmasına izin veren belgesidir. Konşimentonun ibrazı ve yerel masrafların ödenmesinden sonra düzenlenir. D/O ücreti tipik varış masrafları arasındadır.
DAP
Delivered at Place, tüm taşıma türleri için geçerli bir Incoterms kuralıdır. Satıcı, kararlaştırılan varış yerine kadar maliyet ve riski üstlenir; mal orada boşaltmaya hazır şekilde teslim edilir. İthalat gümrüklemesi ve vergiler alıcıya aittir.
DDP
Delivered Duty Paid, satıcıya en geniş yükümlülükleri yükleyen Incoterms kuralıdır: Satıcı malı gümrüklenmiş ve vergileri ödenmiş olarak teslim eder ve ithalatçı konumundadır. DDP ancak doğru gümrük kıymeti, belirlenmiş ithalatçı ve usulüne uygun vergi kararıyla mevzuata uygundur. “Vergiler dahil çift gümrükleme” tipi gri teklifler bu koşulları karşılamaz.
Demuraj (demurrage)
Demuraj, konteynerin serbest süre dolduktan sonra terminalde beklemesi hâlinde armatörün talep ettiği ücrettir. Konteyner ve gün başına hesaplanır, çoğu zaman kademeli olarak artar. Serbest süreler rezervasyondan önce bilinmelidir.
Detention
Detention, konteynerin serbest süreyi aşacak şekilde terminal dışında kullanılmasının ücretidir; örneğin boş konteynerin geç iade edilmesi durumunda uygulanır. Bazı armatörler demuraj ve detention’ı tek bir serbest sürede birleştirir.
EORI
EORI numarası (Economic Operators Registration and Identification), şirketlerin AB genelinde gümrük işlemlerinde kullandığı kimlik numarasıdır. EORI numarası olmadan AB’de gümrük beyannamesi verilemez. Şirketin yerleşik olduğu üye devletin gümrük idaresinden alınır.
ETA / ETD
ETA (Estimated Time of Arrival) ve ETD (Estimated Time of Departure), bir gemi, uçak veya trenin tahmini varış ve kalkış zamanlarıdır. Her ikisi de tahmindir; hava koşulları, liman yoğunluğu veya iptal edilen seferler (blank sailing) nedeniyle değişebilir. Stok planlamasında tek tarih yerine aralıklarla çalışılmalıdır.
EXW
Ex Works (fabrikada teslim), satıcıya en az yükümlülük yükleyen Incoterms kuralıdır: Satıcı malı kendi tesisinde, yüklenmemiş olarak hazır eder. Alıcı resmî olarak Çin’deki ihracat gümrüklemesinden de sorumludur; bu da uygulamada sorun yaratabilir. Çoğu zaman FCA daha iyi bir seçimdir.
FCA
Free Carrier, tüm taşıma türleri için geçerli bir Incoterms kuralıdır. Satıcı, ihracat işlemleri tamamlanmış malı alıcının belirlediği taşıyıcıya tedarikçide veya konteyner terminalinde teslim eder. Çin’den konteyner taşımalarında FCA çoğu zaman FOB’dan daha tutarlıdır.
FCL
Full Container Load, tek bir göndericinin münhasıran kullandığı ve konteyner başına sabit fiyatla ücretlendirilen tam konteynerdir. Parsiyel maliyetler konteyner fiyatını aştığında FCL avantajlı hâle gelir. Ayrıntılar için deniz yolu FCL sayfasına bakın.
FOB
Free on Board, yalnızca deniz ve iç su yolu taşımacılığına yönelik bir Incoterms kuralıdır. Satıcı malı yükleme limanında alıcının belirlediği gemiye yükler; bundan sonra maliyet ve risk alıcıya aittir. FOB, konteynerler için ideal olmasa da Çin’den satın almada çok yaygındır.
GTİP / KN / TARIC (HS kodu)
HS kodu, uluslararası Armonize Sistem’in altı haneli eşya numarasıdır. AB bunu sekiz haneli Kombine Nomenklatür (KN) ve on haneli TARIC koduyla genişletir; gümrük vergisi oranı, anti-damping vergileri ve ithalat kısıtlamaları bu koda bağlıdır. Türkiye’de karşılığı GTİP’tir. Hatalı sınıflandırma ek vergi tahakkukuna yol açabilir.
Gümrük antreposu
Gümrük antrepo rejiminde AB dışı mallar gümrük vergisi ödenmeden depolanır. Gümrük vergisi ve ithalat KDV’si ancak mal serbest dolaşıma girdiğinde doğar; yeniden ihracatta ise alınmaz. Yavaş dönen stoklarda nakit akışını iyileştirebilir.
Gümrük kıymeti
Gümrük kıymeti, gümrük vergisinin matrahıdır ve genellikle işlem değerine, yani fiilen ödenen fiyata AB sınırına kadar navlun ve sigortanın eklenmesine dayanır. Düşük beyan edilen gümrük kıymeti, ithalatçının sorumlu olduğu bir vergi kaybıdır.
Güvenlik stoku
Güvenlik stoku, talepteki ve tedarik süresindeki dalgalanmaları karşılamak için tutulan stoktur. Uzun ve değişken deniz yolu transit sürelerinde, kısa tedarik yollarına göre belirgin şekilde daha yüksek olur. Hesaplama için güvenlik stoku hesaplama rehberine bakın.
Hacimsel ağırlık
Hacimsel ağırlık, bir gönderinin hacmini hayali bir ağırlığa çevirir. Hava kargoda genellikle 6000 böleni kullanılır (1 CBM 166,67 kg’a karşılık gelir), ekspres gönderilerde 5000. Fiili ağırlık ile hacimsel ağırlıktan yüksek olan ücretlendirilir; bkz. hacimsel ağırlık aracı.
ICS2
Import Control System 2, AB’nin ithalata yönelik güvenlik ve risk analizi sistemidir. Mal varmadan önce ayrıntılı eşya tanımları içeren bir giriş özet beyanı (ENS) verilmelidir; karayolunda bu süre varıştan en az bir saat öncedir. Eksik veya belirsiz bilgiler gecikmelere neden olabilir.
Incoterms
Milletlerarası Ticaret Odası’nın (ICC) Incoterms kuralları standart teslim şartlarıdır; güncel sürüm 2020 ve on bir kural içerir. Teslim yerini, riskin geçişini, maliyet dağılımını ve ihracat-ithalat formalitelerini düzenler, ancak mülkiyetin geçişini veya ödemeyi düzenlemez. Bkz. Incoterms aracı ve satın almacılar için Incoterms.
İthalat KDV’si (EUSt)
İthalat KDV’si, üçüncü ülkelerden ithal edilen mallardan alınır; Almanya’da genellikle %19 (indirimli oranda %7) uygulanır. İndirim hakkı, ithalat anında mal üzerinde tasarruf yetkisine sahip tarafa aittir. Ayrıntılar için ithalat KDV’si ve indirim rehberine bakın.
Konsolidasyon
Konsolidasyon, birden fazla tedarikçinin malını tek bir noktada toplayıp birlikte göndermektir. Gönderi başına sabit maliyetleri düşürür, mal kabulü kolaylaştırır ve belirli bir hacimden sonra tam konteyner kullanımını mümkün kılar. Bkz. Çin konsolidasyon ve çoklu tedarikçi konsolidasyonu.
Landed cost (toplam varış maliyeti)
Landed cost, bir malın alıcının deposuna kadar oluşan toplam maliyetidir: mal bedeli, navlun, sigorta, çıkış ve varış limanı masrafları, gümrük vergileri, indirilemeyen vergiler ve finansman maliyetleri. Hesaplama için landed cost hesaplama rehberine bakın.
LCL
Less than Container Load, parsiyel yük anlamına gelir: Birden fazla göndericinin malı aynı konteyneri paylaşır. Ücretlendirme navlun tonu (w/m) üzerinden yapılır, buna gönderi başına ücretler eklenir. Bkz. deniz yolu parsiyel LCL.
Resmi ithalatçı (Importer of Record)
Resmi ithalatçı, gümrük beyannamesinde ithalatçı olarak yer alan ve vergilerden ve mevzuata uyumdan sorumlu olan kişi veya şirkettir. İthalat KDV’si belgesinin kimin adına düzenleneceğini de bu rol belirler. DDP’de bu rol açıkça belirlenmiş olmalıdır.
Seawaybill (deniz yolu taşıma senedi)
Sea waybill, kıymetli evrak niteliği taşımayan bir taşıma belgesidir. Mal, orijinal belge ibraz edilmeden belirtilen alıcıya teslim edilir. İşlemleri hızlandırır, ancak ödeme akreditif yoluyla belgeye bağlıysa uygun değildir.
THC
Terminal handling charges, konteyner terminalindeki yükleme ve boşaltma elleçleme ücretleridir. Hem çıkış hem varış limanında oluşur ve Incoterms kuralına göre satıcı veya alıcı tarafından ödenir. Varış limanında yerel masraflara dahildir.
TIR
TIR rejimi (Transports Internationaux Routiers), karayolu için uluslararası bir gümrük transit rejimidir. TIR karnesiyle mühürlü bir kamyon, her sınırda tam gümrükleme yapılmadan birden fazla sınırı geçebilir. Çin ile Avrupa arasındaki karayolu taşımacılığında da kullanılır.
VGM
Verified gross mass, SOLAS sözleşmesine göre yüklü bir konteynerin doğrulanmış brüt ağırlığıdır. Gönderici bu değeri yüklemeden önce armatöre ve terminale bildirmek zorundadır; aksi hâlde konteyner gemiye yüklenmez. Mal, ambalaj, yük emniyeti ve konteynerin dara ağırlığını kapsar.
VMI
Vendor managed inventory, tedarikçinin müşterideki stoku kararlaştırılan asgari ve azami miktarlara göre kendi sorumluluğunda yönetmesidir. Çinli tedarikçilerle bu model, iyi bir veri akışı ve çoğu zaman Avrupa’da bir depo gerektirir.
w/m (navlun tonu)
Weight or measurement, deniz yolu parsiyel taşımacılığının ücretlendirme birimidir: 1 CBM veya 1.000 kg, hangisi yüksekse o esas alınır. 3 CBM ve 1.200 kg’lık bir gönderi 3 w/m, 2 CBM ve 2.500 kg’lık bir gönderi ise 2,5 w/m olarak ücretlendirilir.